Kutlubey Camii'nde Büyük Soru: 12 Yılda Neden İki Restorasyon?

Açıklamada, caminin bulunduğu alanda ilk yapının 1429 yılında var olduğu, eski yapının zamanla yıpranması üzerine Sultan II. Abdülhamid'in emriyle 1899 yılında yeniden inşasına başlandığı ve 1904 yılında tamamlandığı hatırlatıldı. Ancak bu yapının 1914 depreminde yıkıldığı, günümüzdeki Kutlubey Camii'nin ise 1922 yılında yeniden inşa edildiği ifade edildi. Mimarlar Odası'nın değerlendirmesine göre, ilk restorasyon çalışması 9 Ağustos 2014 tarihinde başlatıldı ve yaklaşık bir yıl süren çalışmaların ardından Ekim 2015'te tamamlanarak cami yeniden ibadete açıldı. Bu süreçte ağırlıklı olarak genel bakım ve onarım, çatı ile cephede meydana gelen yıpranmaların giderilmesi ve dönemsel ihtiyaçlara yönelik müdahaleler gerçekleştirildi. Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen ikinci restorasyon ise Nisan 2023'te başladı ve yaklaşık üç yıl süren çalışmaların ardından Mart 2026'da tamamlanarak cami yeniden ibadete açıldı. Bu restorasyonda yapının deprem güvenliği ve taşıyıcı sistemi ön plana alınırken, statik güçlendirme çalışmaları yapıldı, köfke taşı beden duvarları ve özgün mimari unsurlar aslına uygun şekilde restore edildi, çatı ve kubbe yenilendi, iç mekândaki ahşap süslemeler ile kalem işleri de bilimsel yöntemlerle onarıldı. Açıklamada, iki çalışma arasındaki temel farkın müdahalenin kapsamı olduğu vurgulandı. 2014-2015 yıllarındaki uygulamanın daha çok bakım ve dönemsel onarım niteliği taşıdığı, 2023-2026 restorasyonunun ise yapının taşıyıcı sistemi, deprem dayanımı ve statik güvenliği gibi temel sorunlarını çözmeye yönelik kapsamlı bir güçlendirme projesi olduğu ifade edildi. Mimarlar Odası, tarihi yapılarda zaman içerisinde gizli yapısal sorunların ortaya çıkabildiğini, özellikle köfke taşı ve ahşap hatıllı yığma yapılarda zemin hareketleri ile taşıyıcı sistemde oluşan risklerin ancak detaylı mühendislik analizleri sonucunda tespit edilebildiğini belirtti. Bu nedenle ilk onarımın yapının tüm statik problemlerini ortadan kaldırmasının mümkün olmayabileceği, ilerleyen yıllarda yapılan yeni incelemeler sonucunda daha kapsamlı bir restorasyonun zorunlu hale geldiği kaydedildi. Açıklamada ayrıca, kamuoyunda dile getirilen "ilk yapılan çalışma boşa mı gitti" yönündeki değerlendirmelerin teknik açıdan doğru olmadığı belirtilerek, ilk onarımın yapının belirli bir süre güvenli şekilde kullanılmasını sağladığı, ancak zamanla ortaya çıkan yapısal riskler nedeniyle ikinci ve daha kapsamlı bir restorasyonun kaçınılmaz hale geldiği ifade edildi. Isparta Mimarlar Odası, tarihi eserlerde koruma çalışmalarının tek seferlik müdahalelerden ibaret olmadığını, bilimsel veriler doğrultusunda farklı dönemlerde yeni güçlendirme ve restorasyon uygulamalarının gerekebileceğini vurgulayarak, Kutlubey (Ulu) Camii'nde gerçekleştirilen iki ayrı çalışmanın da bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiğini bildirdi.