Rahmi Sarıkurt Yazdı: Isparta’da Cevap Bekleyen Sorular

Kamu Görevi, Özel Şirket Yönetimleri ve Mal Bildirimi Kamu görevi, şirket yönetimleri ve medya faaliyetleri aynı anda nasıl yürütülüyor? Isparta’da son günlerde kamuoyunun dikkatini çeken tartışmalardan biri, bir kamu görevlisinin akademik görevinin yanı sıra özel sektör şirketlerindeki yönetim görevleri ve medya faaliyetleriyle ilişkisine odaklanıyor. Kamuoyunda gündeme getirilen bilgilere göre, bir akademik personelin üniversitedeki görevinin yanında bazı özel şirketlerde yönetim kurulu görevleri ile medya, ajans ve reklam faaliyetleriyle bağlantılı sorumlulukları bulunduğu ileri sürülüyor. Burada mesele, bir kişinin kaç görev üstlendiğinden ibaret değil. Asıl mesele şu: Bu görevlerin hukuki dayanağı nedir, hangi izin veya onaylarla yürütülmektedir ve bu görevlerden doğan mali ilişkiler kamu göreviyle nasıl bağdaşmaktadır? Çünkü kamu görevi söz konusu olduğunda, görevlerin niteliği kadar bu görevlerin birbirleriyle olan ilişkisi ve kamu göreviyle kesiştiği noktalar da önem taşır. Soru 1: Bu görevlerden elde edilen mali karşılık nedir? Kamuoyunda gündeme getirilen bilgilere göre, söz konusu akademik görevin yanında özel şirketlerde yönetim kurulu görevleri ile medya, ajans ve reklam faaliyetleriyle bağlantılı çeşitli görev ve sorumluluklar bulunmaktadır. Burada cevaplanması gereken temel soru, söz konusu görevlerin varlığından çok, bu görevlerin mali bir karşılığının bulunup bulunmadığıdır. Yönetim kurulu üyelikleri kapsamında huzur hakkı, ücret, prim veya başka bir ödeme yapılmakta mıdır? Akademik görev dışında yürütüldüğü belirtilen görevlerden elde edilen toplam mali karşılık nedir? Elbette burada kişinin özel hayatına veya kişisel gelirlerine ilişkin bir merak söz konusu değildir. Sorgulanan husus, kamu göreviyle birlikte yürütüldüğü belirtilen görevlerin hukuki ve mali niteliğidir. Soru 2: Kamu görevi ile özel sektör görevleri arasındaki yasal sınır nedir? Kamu görevlilerinin özel sektör kuruluşlarında üstlendikleri görevler, kişinin tabi olduğu statü ve ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilmek zorundadır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 28. maddesi, memurların ticari ve kazanç getirici faaliyetlerine ilişkin önemli sınırlamalar getirmektedir. Bununla birlikte akademik personelin tabi olduğu özel hükümler ile somut görevin niteliğinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Dolayısıyla şu soruların cevaplanması gerekiyor: Özel şirketlerin yönetimlerinde görev alınması için gerekli izin veya onaylar alınmış mıdır? Bu görevler, akademik görevle birlikte yürütülebilir nitelikte midir? Görevlerin yürütülmesi sırasında çıkar çatışması oluşturabilecek bir durum bulunmakta mıdır? İlgili üniversite veya diğer yetkili kurumlar bu görev ve faaliyetler hakkında herhangi bir değerlendirme veya inceleme yapmış mıdır? Bu sorular, kişisel bir tartışmadan çok kamu görevinin tarafsızlığı, etik sorumluluk ve mevzuata uygunluk bakımından önem taşımaktadır. Soru 3: Mal bildirimi yükümlülüğü yerine getirilmiş midir? Tartışmanın bir başka boyutunu ise mal bildirimi konusu oluşturuyor. 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu, kapsamına giren kamu görevlileri bakımından mal bildirimi yükümlülüklerini düzenlemektedir. Bu nedenle cevaplanması gereken soru şudur: İlgili kişi bakımından tabi olduğu mevzuat kapsamında mal bildirimi yükümlülüğü doğmuşsa, bu yükümlülük süresi içinde ve usulüne uygun biçimde yerine getirilmiş midir? Burada herhangi bir kişi hakkında peşinen bir ihlal veya suç isnadında bulunmak söz konusu değildir. Mesele, mevzuatın öngördüğü yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğinin açıklığa kavuşturulmasıdır. Çünkü kamu görevlileri bakımından mal bildirimi, kişisel bir tercih değil, ilgili mevzuattan kaynaklanan bir yükümlülük olabilir. IYAŞ Genel Kurulu öncesinde sorular daha da önemli IYAŞ Genel Kurulu öncesinde bu soruların gündeme gelmesi, tartışmanın kişiselleştirilmesinden çok kurumsal şeffaflık ve kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi açısından önem taşıyor. Isparta kamuoyunun cevap beklediği sorular aslında oldukça açık: Bir kamu görevlisi olarak yürütülen toplam görev ve sorumluluklar nelerdir? Özel şirketlerin yönetimlerinde hangi görevler bulunmaktadır? Bu görevler karşılığında ücret, huzur hakkı veya başka bir mali ödeme yapılmakta mıdır? Bu görevler için gerekli izin ve bildirim süreçleri tamamlanmış mıdır? Görevler arasında çıkar çatışması oluşturabilecek bir durum bulunmakta mıdır? Mal bildirimi yükümlülüğü doğmuşsa, ilgili yükümlülük mevzuata uygun biçimde yerine getirilmiş midir? Bu soruların cevaplanması, herhangi bir kişi hakkında peşin hüküm oluşturmak için değil; kamu görevinde şeffaflığın, hesap verebilirliğin ve kamu güveninin korunması için gereklidir. Kamuoyunun beklentisi açık Isparta kamuoyu artık şu sorunun cevabını bekliyor: Görevlerin hukuki dayanağı, görevler arasındaki ilişki ve bu görevlerden doğan mali süreçler konusunda yetkili kişi ve kurumlar kamuoyunu aydınlatacak mı? Beklenti bir suçlama değil. Beklenti, açık ve doğrulanabilir bilgi. Çünkü kamu görevi söz konusu olduğunda vatandaşın sorduğu sorulara verilecek açık cevaplar, yalnızca ilgili kişiyi değil, görev yapılan kurumların itibarını da korur. Şeffaflık, kamu görevinin karşı karşıya olduğu bir yük değil; kamu güveninin temel şartıdır. Isparta kamuoyunun beklentisi de tam olarak budur: Suçlama değil, açıklama. İma değil, belge. Söylenti değil, doğrulanabilir bilgi.